89/1 Haciz İhbarnamesi

89/1 Haciz İhbarnamesi

89/1 haciz ihbarnamesi, İcra ve İflas Kanunu’nun 89. Maddesinde kendisine düzenleme alanı bulan ve icra dosyasında borçlu sıfatı ile bulunan tarafın borçlularından bir alacağının mevcut olması durumunda, bu alacağının borçluya değil de kendisine ödenmesini istemek için gönderilen bir ihtar evrağıdır. 89/1 haciz ihbarnamesine uygulamada birinci haciz ihbarnamesi denilmektedir. Birinci haciz ihbarnamesine itiraz edilmesi oldukça önemli olup, itiraz edilmemesi veyahut itirazın gecikmesi halinde ihbarnamedeki mal üçüncü kişinin elinde, borç ise zimmetinde sayılır; ikinci ve üçüncü ihbarnamelere rağmen ödeme yapılmaz veya süresinde menfi tespit davası açılmazsa üçüncü kişi, zimmetinde sayılan tutarı icra dairesine ödemeye zorlanır (İİK m.89). Birinci haciz ihbarnamesi kendisine tebliğ edilen tarafın 7 günlük itiraz süresi bulunmaktadır. 89/1 haciz ihbarnamesine cevap/itiraz 7 gün içerisinde ilgili icra dairesine yapılır. Birinci haciz ihbarnamesi tarafınıza tebliğ edildikten sonra borçlunun sizde bir alacağı bulunmakta ise bu durumda itiraz değil, borçlunun ilgili alacağının ne olduğunu ve ne kadar olduğunu cevabi yazı ile icra dairesine belirtmek gerekmektedir.  

89/1 haciz ihbarnamesi özetle; icra dosyası borçlusunun üçüncü kişilerde bulunan alacak ve malını haczetmek amacıyla kullanılan bir icra prosedürüdür.  İcra memuru, alacaklının talebi olması halinde üçüncü kişiye haciz ihbarnamesi göndermek zorundadır. Hatta haciz ihbarnamesinin borçlunun babasına, annesine veya eşine gönderilmesinde hukuken herhangi bir engel bulunmamaktadır.  Bunun dışında uygulamada sürekli olarak karşımıza çıkan durum; borçlu şirketin ortaklarının da üçüncü kişi sayılmasından dolayı şirket ortaklarına da haciz ihbarnamesi gönderilmesidir.

89/1 Haciz İhbarnamesine İtiraz

Tarafına birinci haciz ihbarnamesi tebliğ edilen kişi tebliği izleyen tarihten itibaren 7 gün içerisinde birinci haciz ihbarnamesine karşı ’icra dosyanız borçlusunun bende bir hak ve alacağı bulunmamaktadır.’’ şeklinde itiraz etmelidir. Ancak birinci haciz ihbarnamesi kendisine tebliğ edilen üçüncü kişi ihbarnameye karşı doğru cevap verme yükümlülüğü altında olup,  aksi halde gerçeğe aykırı beyanda bulunmaktan ceza alma tehlikesi ile karşı karşıya kalabilecektir.

89/1 Haciz İhbarnamesine İtiraz Süresi

Birinci haciz ihbarnamesi kendisine tebliğ edilen üçüncü kişi, işbu tebliği izleyen 7 gün içerisinde ilgili icra dairesine karşı itirazda bulunmalı ya da alacağa ilişkin cevap vermelidir. İtiraz etmeyen ya da ilgili alacağın ne kadar olduğuna ilişkin cevap vermeyen taraf borçtan sorumlu olarak dosyaya eklenme tehlikesi ile karşı karşıya kalabilir. Bu sebeple birinci haciz ihbarnamesine yasal süresi içerisinde itiraz etmek veya cevap vermek oldukça önemlidir.

89/2 Haciz İhbarnamesi

89/2 haciz ihbarnamesi birinci haciz ihbarnamesine karşı cevap vermemiş olan üçüncü kişilere gönderilebilir. Birinci haciz ihbarnamesine karşı yasal süresinde itiraz etmiş ya da alacağın ne olduğuna ve ne kadar olduğuna ilişkin cevap veren üçüncü kişiye, (89/2) ikinci haciz ihbarnamesi gönderilmeyecektir.

İkinci haciz ihbarnamesi; birinci haciz ihbarnamesi sanki üçüncü kişiye hiç gönderilmemiş gibi birinci haciz ihbarnamesi ile aynı sonuçları doğurur. Birinci haciz ihbarnamesine itiraz etmeyen üçüncü kişi bu itirazını ikinci haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde yapabilir.

İkinci haciz ihbarnamesinde aşağıda belirtilen hususlar yazılıdır:

  • Tebliğ edilen birinci haciz ihbarnamesinde belirtilen borcun, itiraz edilmemesi halinde kabul edilmiş sayılacağı,
  • İhbarnamede belirtilen borcun icra dairesine ödenmesi gerektiği,
  • İlgili icra dosyasının borçlusuna ödeme yapılması halinde bu ödemenin geçersiz olacağı,

Üçüncü kişi kendisine tebliğ edilen ikinci haciz ihbarnamesine de yasal süresi içerisinde itiraz etmez ise, üçüncü haciz ihbarnamesi gönderilir.

89/3 Haciz İhbarnamesi

İkinci haciz ihbarnamesine karşı da itiraz etmeyen ya da cevap vermeyen üçüncü kişiye üçüncü haciz ihbarnamesi gönderilir. Üçüncü haciz ihbarnamesinde üçüncü kişiye aşağıdaki hususlar belirtilir:

  • Tebliği izleyen 15 gün içinde borcun icra dairesine ödenmesi gerektiği,
  • Yahut 15 gün içinde icra takibinin yapıldığı veya kendi yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde borçlu olmadığını kanıtlaması için MENFİ TESPİT DAVASI açması gerektiği,
  • Aksi durumda dosyada borçlu sayılacağında ilgili para ya da malın teslimi için zorlanacağı bildirilir.

Üçüncü kişi 15 günlük süre içinde icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde menfi tespit davası açar ve davayı açtığını gösteren belgeyi bildirimden itibaren 20 gün içinde icra dairesine verirse, hakkındaki cebri icra işlemleri dava sonunda verilecek kararın kesinleşmesine kadar durur. Bu davada üçüncü kişi, takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın takip borçlusuna ait olmadığını ispat etmek zorundadır; davayı kaybederse dava konusu şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.89/3). Menfi tespit davasına ilişkin bu usul 89/3 haciz ihbarnamesine özel bir yoldur.

Birinci Haciz İhbarnamesine İtiraz

Birinci haciz ihbarnamesine itiraz, ihbarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde ihbarnameyi gönderen icra dairesine yazılı veya sözlü olarak yapılır. İtirazda icra dairesi ve dosya numarası belirtilir; borcun bulunmadığı, malın üçüncü kişinin elinde olmadığı, borcun ihbarnamenin tebliğinden önce ödendiği ya da malın borçluya ait olmadığı gibi sebep açıkça yazılır (İİK m.89/2). Haciz ihbarnamesi UYAP üzerinden gönderildiyse cevap, güvenli elektronik imzayla aynı sistem üzerinden de verilebilir. Üçüncü kişinin beyanı harç ve resme tabi değildir (İİK m.89).

Haciz ihbarnamesine Karşı Yalan Beyanda Bulunmak

Haciz ihbarnamesine karşı yalan beyanda bulunmak 2004 sayılı İcra iflas kanununun 338. Maddesi uyarınca üç aydan 1 yıla kadar (3 ay-1 yıl) hapis cezasını gerektirir.

Ek olarak İİK madde 89/4 maddesine göre “..üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesine müddeti içinde itiraz ederse, alacaklı, üçüncü şahsın verdiği cevabın aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü şahsın 338 inci maddenin 1 inci fıkrası hükmüne göre cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkûm edilmesini isteyebilir. İcra mahkemesi, tazminat hakkındaki davayı genel hükümlere göre halleder.” şeklindeki hükmü gereğince haciz ihbarnamesine gerçeğe aykırı cevap veren üçüncü kişi, cezanın yanında haciz ihbarnamesinde istenilen miktarı aşmamak üzere alacaklıya tazminat ödemeye mahkûm edilebilir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2021/11989 E. – 2022/2510 K. Sayılı ilamında : “ ..  haciz ihbarnamesine verilen cevabın gerçeğe aykırı olduğu iddiası nedeniyle üçüncü kişinin cezalandırılması isteği cezanın kişiselliği prensibi de dikkate alınmak suretiyle ayrı bir yargılama usulüne tabi olup, tazminat istemi yönünden davanın genel hükümlere göre çözümlenmesi gerekir.

2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 89/4.maddesi hükmünde öngörülen tazminatın kaynağı İİK 89/1 haciz ihbarnamesinden kaynaklanır ve hükmedilecek tazminat miktarı haciz ihbarnamesi ile istenen miktarı aşamaz. İİK’nun 89/4. maddesine göre haciz ihbarnamesinin tebliğ tarihi itibariyle üçüncü kişinin verdiği cevabın gerçeğe aykırı olduğunun, alacaklı tarafça ispat edilmesi halinde, üçüncü kişi haciz ihbarnamesinde belirtilen bedelle tazminata mahkum edilir. “ diyerek haciz ihbarnamesine yalan beyanda bulunmak suçunun hukuki ve cezai müeyyideleri olduğunu salık vermiştir.

89/1 Haciz İhbarnamesi Nedir?
89/1 ihbarnamesi, bir icra takibi kesinleştiğinde, borçlunun üçüncü bir kişide (örneğin bir bankada veya ticari ilişkisi olan bir şirkette) bulunan parasını, malını veya alacağını haczetmek için gönderilen ilk resmi bildiridir. Bu ihbarname ile üçüncü kişiye; “Borçluya olan borcunu artık ona değil, icra dairesine öde” talimatı verilir.
89/1 İhbarnamesi Kimlere Gönderilir?
Borçlunun parasının veya malının bulunma ihtimali olan her türlü gerçek veya tüzel kişiye gönderilebilir. En yaygın uygulama alanları şunlardır:

• Bankalar: Borçlunun mevduat hesapları için.
• İşverenler: Borçlunun maaşı dışındaki yan hakları veya alacakları için.
• Ticari Ortaklar: Borçlunun hakedişleri veya mal alacakları için.

89/1 Haciz İhbarnamesine İtiraz Süresi Kaç Gündür?
89/1 haciz ihbarnamesini tebliğ alan üçüncü kişinin, tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde itiraz etme hakkı vardır. Eğer itiraz edilmezse, borçlunun o kişide alacağı olduğu hukuken varsayılır.
İhbarnameye Nasıl İtiraz Edilir?
Üçüncü kişi, borçlunun kendisinde herhangi bir malı veya alacağı bulunmadığını düşünüyorsa, 7 gün içinde ilgili icra dairesine yazılı olarak itiraz etmelidir. Bankalar genellikle bu işlemleri merkezi sistem üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirir.
İtiraz Edilmezse Ne Olur? (89/2 ve 89/3 Süreci)
Eğer 7 gün içinde itiraz edilmezse, alacak üçüncü kişinin “zimmetinde” sayılır. Bu durumda süreç şöyle ilerler:

• 89/2 İhbarnamesi: İkinci bir bildirim gönderilir.
• 89/3 İhbarnamesi: Son bildirimdir. Üçüncü kişi 15 gün içinde parayı icra dairesine ödemez veya menfi tespit davası açmazsa, zimmetinde sayılan borcu ödemeye zorlanır ve hakkında cebri icra işlemleri yapılabilir.

Yanlışlıkla Gönderilen İhbarname İçin Ne Yapılmalıdır?
Borçlu ile hiçbir bağı olmayan bir kişiye veya şirkete ihbarname gelmişse, “Kayıtlarımızda bu isimde bir borçluya rastlanmamıştır” şeklinde süresi içinde (7 gün) cevap verilmelidir. Cevap verilmemesi, borcun kabullenilmesi anlamına gelir ve ciddi mali risk doğurur.
Maaş Haczi ile 89/1 İhbarnamesi Arasındaki Fark Nedir?
Maaş haczi doğrudan işverene, işçinin maaşının 1/4’ünü kesmesi için gönderilir. 89/1 ihbarnamesi ise borçlunun maaş dışındaki (ikramiye, tazminat, bloke hesap, ticari alacak vb.) haklarını kapsar. Banka hesaplarına gönderilen blokeler tipik bir 89/1 uygulamasıdır.
Üçüncü Kişi Borçluya Ödeme Yaparsa Ne Olur?
89/1 ihbarnamesi tebliğ edildikten sonra, üçüncü kişi borçluya ödeme yaparsa bu ödeme geçersiz sayılır. Alacaklıya karşı hala sorumlu kalmaya devam eder ve borcu icra dairesine tekrar ödemek zorunda kalabilir.


İlgili çalışma alanı: İcra ve İflas Hukuku

Prev post
4 Ocak 2025
Next post
4 Ocak 2025
Call Now Button