Süresiz nafaka, uzun yıllardır tartışmaya açık bir konu olmuş, taraflar arasında hukuki ve ekonomik sorunlara yol açabileceği gerekçesiyle eleştirilmiştir. Son dönemde, bu uygulamaya son verilmesine yönelik kanuni değişiklikler gündeme gelmiş ve önerilen düzenlemeler kamuoyunda büyük yankı uyandırmıştır. Bu makalede, mevcut durum, planlanan değişikliklere değinilerek kısa bir değerlendirme yapılacaktır. Süresiz nafaka ile ilgili mevcut düzenlemeler ve yeni yasal değişiklikler hakkında bilgi almak için bir Ankara avukat danışmanlık hizmeti de alabilirsiniz.
Süresiz Nafaka Kalktı Mı?
Evet, süresiz nafaka konusunda tarihî bir gelişme yaşandı.
4 Haziran 2026 tarihinde yapılan Genel Kurul toplantısında, Anayasa Mahkemesi (AYM) Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” verilmesini öngören ibareyi oy çokluğuyla iptal etti (E.2025/156, K.2026/131). Karar, 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
Ancak bu kararın pratik hayata yansımasıyla ilgili bilinmesi gereken çok önemli detaylar var:
Hemen Yürürlüğe Girmeyecek: AYM, yasama organına (TBMM) yeni bir hukuki düzenleme yapabilmesi için süre tanımak amacıyla iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra, yani 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girmesine karar verdi.
Şu An Nafakalar Kesilmeyecek: Bu iptal kararı, halihazırda ödenen veya yeni hükmedilecek nafakaların bugünden itibaren kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. 30 Haziran 2027’ye kadar mevcut düzenleme uygulanmaya devam edecek. İptal kararları geriye yürümediğinden (Anayasa m.153), kesinleşmiş nafaka kararları AYM kararıyla kendiliğinden ortadan kalkmaz; mevcut nafakaların bu tarihten sonraki durumu, yapılacak yeni kanunda yer alabilecek geçiş hükümlerine ve mahkeme kararlarına bağlı olacaktır.
Meclis Yeni Düzenleme Yapacak: İptal hükmünün yürürlüğe gireceği 30 Haziran 2027’ye kadar TBMM’nin, Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararına uygun olarak yeni bir nafaka süresi ve kriteri (örneğin evlilik süresine göre kademelendirme, alt-üst sınır getirilmesi vb.) belirleyen yeni bir kanun maddesi ihdas etmesi bekleniyor.
Özetle; hukuki olarak “süresiz” ibaresi AYM tarafından iptal edilmiştir ancak iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek; yeni sistemin kuralları ise TBMM’nin yapacağı düzenlemeyle belli olacaktır. Kasım 2026 itibarıyla TMK m.175’te AYM kararı dışında bir değişiklik yapılmamış, yeni nafaka düzenlemesi henüz yasalaşmamıştır.
AYM gerekçeli kararında, yoksulluk nafakasının kural olarak durumun gerektirdiği ölçüde belirli bir süreyle sınırlandırılabileceğini, bazı durumlarda ise nafaka süresinin uzatılarak yaşam boyu nafakaya hükmedilebilmesine de imkân tanınması gerektiğini belirtmiştir. Mahkemeye göre sürenin belirlenmesinde evliliğin süresi, nafaka alacaklısı eşin yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile ekonomik ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi gibi unsurlar dikkate alınabilir. Yoksulluk nafakası kurumu kaldırılmamış, yalnızca her durumda süresiz nafakayı öngören ibare iptal edilmiştir.
Süresiz Nafaka Kaldırma Şartları Nelerdir?
Süresiz nafaka, boşanma sonrası yoksulluğa düşen taraf için düzenlenmiş bir mali destektir. Ancak nafakanın kaldırılabilmesi için bazı şartlar vardır:
- Yeniden evlenme: Nafaka alacaklısı yeniden evlendiğinde, nafaka mahkeme kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer (TMK m.176/3).
- Yoksulluğun ortadan kalkması: Nafaka alacaklısı, yoksulluktan kurtulmuşsa (örneğin, gelir elde etmeye başlamışsa), nafaka kaldırılabilir.
- Haysiyetsiz hayat: Nafaka alacaklısı, haysiyetsiz bir hayat sürüyorsa (örneğin, kötü alışkanlıklar nedeniyle) nafaka kaldırılabilir.
Yeni Düzenleme İle Süresiz Nafakanın Kaldırılması
AYM’nin iptal kararı sonrasında yapılacak yeni düzenlemeyle süresiz nafakanın belirli kriterlere bağlanarak süreli hale getirilmesi beklenmektedir. Kamuoyunda tartışılan başlıklar şunlardır; bunlar henüz yasalaşmamış olup nihai kurallar TBMM’de kabul edilecek kanun metnine göre belirlenecektir:
- Nafaka süresinin, evliliğin süresi ile orantılı olarak belirlenmesi gündemdedir; azami ve asgari süreler ancak kanun metniyle kesinleşecektir.
- Nafaka miktarının belirlenmesinde tarafların ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınarak daha esnek bir sistem oluşturulması tartışılmaktadır.
- Hâkime, özel durumları göz önünde bulundurarak nafaka süresini ve miktarını belirlemede daha geniş takdir yetkisi tanınması gündemdedir.
- Belirli bir süre sonunda nafakanın sona ermesi ya da yeniden değerlendirilmesi tartışılmaktadır.
- AYM de gerekçesinde, bazı durumlarda nafaka süresinin uzatılabilmesine imkân tanınması gerektiğini belirtmiştir (örneğin sağlık sorunları veya yaşlılık nedeniyle çalışamama).
Süresiz Nafaka Kaldırma Davası Nasıl Açılır?
Süresiz nafakanın kaldırılması için, nafaka yükümlüsü, boşanma sonrası nafakanın kaldırılmasını talep etmek için aile mahkemesine başvurmalıdır. Bu başvuruda, nafakanın kaldırılmasına neden olan şartların oluştuğunu kanıtlayan deliller sunulması önemlidir.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davasında Hangi Belgeler Gereklidir?
Nafakanın kaldırılabilmesi için, nafaka yükümlüsünün alacaklı tarafın yeniden evlendiğini, fiilen evliymiş gibi yaşadığını veya yoksulluğunun ortadan kalktığını ispatlaması gerekmektedir. Gerekli belgeler arasında şunlar yer almaktadır:
- Evlilik belgesi veya yaşam şartlarını gösteren belgeler.
- Gelir beyanı veya maddi durumun değiştiğine dair belgeler.
- Diğer sosyal ve ekonomik durumu gösteren belgeler.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davası Ne Kadar Sürer?
Nafaka kaldırma davasının süresi, mahkemenin yoğunluğuna ve başvuru yapılan dosyanın detaylarına bağlı olarak değişir. Ancak bu tür davalar genellikle birkaç ay sürebilir. Hızlandırmak için davanın içeriğine uygun şekilde belgeler sunulması önemlidir. Nafaka kaldırma davasında sürecin hızlı ilerlemesi için belgelerin eksiksiz olması ve usulen bir hata yapılmaması önem arz etmektedir. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak için bir avukattan hukuki destek alınması yararlı olacaktır.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davasında Hangi Mahkeme Yetkilidir?
Süresiz nafakanın kaldırılması davası, nafaka alacaklısının yerleşim yerindeki aile mahkemesi tarafından görülür. Davanın, boşanma kararını veren mahkemede açılması zorunlu değildir; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. (TMK m.177)
Süresiz Nafaka Kaldırma Davasında Hangi Hususlar Dikkate Alınır?
Nafakanın kaldırılmasına karar verirken mahkeme, aşağıdaki unsurları dikkate alır:
- Nafaka alacaklısının maddi durumu.
- Yeniden evlenip evlenmediği, fiilen evliymiş gibi yaşayıp yaşamadığı.
- Nafaka yükümlüsünün mali gücü ve nafakayı ödeyip ödeyemeyeceği.
- Yoksulluğun ortadan kalkıp kalkmadığı.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davasında Hangi Sonuçlar Ortaya Çıkar?
Mahkeme, süresiz nafakanın kaldırılmasına veya devamına karar verebilir. Eğer mahkeme nafakanın kaldırılmasına karar verirse, nafaka alacaklısı bu ödemeyi alamaz. Mahkeme nafakanın devamına karar verirse, mevcut nafaka tutarı aynen ödenmeye devam eder.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davasında Hangi Taraf Masrafları Karşılar?
Mahkeme, davanın sonucuna göre masrafların hangi tarafça karşılanacağına karar verir. Genellikle, mahkemenin masrafları kaybeden tarafın üstlenmesi beklenir, ancak bunun detayları mahkemenin kararına bağlıdır.
Süresiz Nafaka Değişikliği Hakkında Değerlendirme
Bu değişiklik, anayasal ve insan hakları çerçevesinde incelendiğinde farklı sonuçlara yol açabilir. Destekten yoksun kalacak kişilerin mağduriyet yaşama ihtimali varken, süresiz nafaka ödeyenlerin de ekonomik özgürlükleri açısından bir rahatlama sağlanacağı ileri sürülmektedir.
Süresiz nafakanın kaldırılması, taraflar açısından farklı etkiler yaratacak bir değişikliktir.
Kadınların ekonomik bağımsızlığını güçlendiren politikaların hayata geçirilmesi bu değişiklikle paralel olarak değerlendirilmelidir. Öte yandan, belirli bir süre sınırlandırılması, nafaka yükümlülerinin mağduriyetini azaltabilir. Hukuki sürecin dengeli ve adil bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.
Süresiz nafakanın kaldırılması gibi aile hukuku davalarında usul kurallarına ve sürelere uyulması önemlidir; bu nedenle süreç başlamadan bir avukattan hukuki destek alınması yararlı olacaktır.
İlgili çalışma alanı: Boşanma Hukuku
Sıkça Sorulan Sorular
Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla (E.2025/156, K.2026/131) TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış olup iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut düzenleme uygulanır; yeni kuralların kanunla belirlenmesi beklenmektedir ve Kasım 2026 itibarıyla kabul edilmiş yeni bir nafaka kanunu bulunmamaktadır.
Kanunda maaşa göre belirlenmiş sabit bir nafaka oranı yoktur. Nafaka, yükümlünün mali gücü oranında (TMK m.175) ve tarafların gelir ve giderleri, yaşam standartları ile güncel ekonomik koşullar dikkate alınarak hâkim tarafından somut olaya göre belirlenir; bu nedenle aynı gelire sahip kişiler için farklı tutarlara hükmedilebilir.
Yürürlükteki TMK m.175’e göre yoksulluk nafakası, aile mahkemelerince süre sınırı belirtilmeksizin bağlanır; Anayasa Mahkemesinin bu ibareyi iptal eden kararı ise 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. Değişen şartların oluşması halinde nafakanın kaldırılması, azaltılması veyahut artırılması gibi taleplerde bulunulabilir.
Evet, bugün için yürürlükteki TMK m.175’e göre yoksulluk nafakasında süre sınırı bulunmamaktadır. Ancak Anayasa Mahkemesi bu maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek, bu tarihten sonraki süre kuralları yapılacak yeni yasal düzenlemeye göre belli olacaktır.
Nafaka takibi yapılır, akabinde nafaka yine ödenmezse şikayette bulunularak nafaka yükümlüsünün tazyik hapsi alması sağlanır.
Yeni nafaka düzenlemesi Kasım 2026 itibarıyla henüz yasalaşmamıştır. Kamuoyunda tartışılan seçeneklere göre nafaka yükümlüsü belirli bir süre sınırı ile nafaka ödemekle yükümlü olabilecek veyahut toplu nafakaya hükmedilerek bu bedele taksit yapılabilecektir. Anayasa Mahkemesi de gerekçesinde nafakanın kural olarak belirli bir süreyle sınırlandırılabileceğini, bazı durumlarda ise süresinin uzatılabileceğini belirtmiştir; kesin kurallar TBMM’de kabul edilecek kanun metniyle belli olacaktır.
Kasım 2026 itibarıyla yeni nafaka düzenlemesi henüz yasalaşmamıştır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı 30 Haziran 2027’de yürürlüğe gireceğinden, yeni düzenlemenin bu tarihten önce yapılması beklenmektedir.
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan tarafın, kusuru daha ağır olmamak kaydıyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak talep edebildiği ödemedir. Kanunda bir süre sınırı olmadığı için halk arasında “süresiz nafaka” olarak bilinir.
Yoksulluk nafakası alacak tarafın, boşanmaya sebep olan olaylarda karşı taraftan daha ağır kusurlu olmaması gerekir. Eğer taraflar eşit kusurluysa nafaka bağlanabilir; ancak nafaka isteyen taraf “tam kusurlu” veya “daha ağır kusurlu” ise nafaka talebi reddedilir.
Evet. Türk Medeni Kanunu önünde cinsiyet ayrımı yoktur. Boşanma neticesinde yoksulluğa düşecek olan ve kusuru daha ağır olmayan koca, şartları varsa karısından nafaka talep edebilir. Uygulamada genellikle kadınlar talep etse de hukuk her iki eşe de bu hakkı tanır.
Nafaka alan tarafın;
- Yeniden resmi olarak evlenmesi,
- Taraflardan birinin vefat etmesi durumunda nafaka kendiliğinden (mahkeme kararına gerek kalmaksızın) kesilir.
Nafaka alan taraf resmi evli olmasa da;
- Bir başkasıyla fiilen evliymiş gibi birlikte yaşaması,
- Yoksulluğunun ortadan kalkması (miras kalması, yüksek gelirli işe girme vb.),
- Haysiyetsiz bir yaşam sürmesi durumlarında, nafaka borçlusu açacağı bir “Nafakanın Kaldırılması Davası” ile bu yükümlülükten kurtulabilir.
Hâkim; tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını (maaş, mülk, kira geliri, giderler), yaşam standartlarını ve ülkenin güncel ekonomik koşullarını (enflasyon vb.) dikkate alarak hakkaniyete uygun bir miktar belirler.
