Malulen Emekliliğin Reddi davası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 28.09.2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği” uyarınca sayılan hastalıkların birinden alt sınırı aşan oranda engelli raporu olan çalışanın, Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sağlık Kurulunca malulen emeklilik talebinin reddedilmesi sonucu açılacak davadır. Bu dava İş Mahkemelerinde, bulunduğunuz yerde iş mahkemesi yok ise Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılır. İş Mahkemesinde açılsa da teknik olarak kurum işleminin iptal davası olduğu için idari bir dava mahiyetindedir. Bu davayı açmadan, hatta kuruma emeklilik talebinde bulunmadan önce hak kaybı olmaması adına mutlak suretle Ankara avukat, Ankara iş hukuku avukatı, Ankara hukuk bürosu ya da Ankara idare hukuku avukatı teknik danışmanlık hizmeti almanızı tavsiye ederiz.
Malulen Emeklilik Şartları
Malulen emeklilik şartları 28.09.2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği”nin 4. ve 5. maddesinde ve 5510 sayılı Kanunun 26. maddesinde sayılmıştır. Buna göre:
- Ağır düzeyde çalışma gücü kaybı: Bu Yönetmeliğe göre çalışma gücünün en az %60’ının kaybedilmesini,
- Maluliyet: Çalışma gücünü ağır düzeyde veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybetme veya vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlardan personel kanunlarına tabi olanların hastalıklarının kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam ettiği, olmayanların ise hastalık sebebiyle malul sayılmalarına esas alınacak hastalık süreleri hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar Devlet Memurları Kanununun hastalık iznine ilişkin hükümleri uygulanmak suretiyle bu süreleri doldurma hallerini… ifade eder, demektedir.
- En az 10 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartı aranmaktadır.
Malullük Sebebi İle Yaşlılık Aylığı
Malullük sebebi ile yaşlılık aylığı bağlanması 5510 sayılı Kanunun 28. maddesinde düzenleme altına alınmıştır. Buna göre: “Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının
- %50 ilâ %59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,
- %40 ilâ %49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün
malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla ikinci fıkranın (a) bendindeki yaş şartları aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanırlar. Bunlar 94 üncü madde hükümlerine göre kontrol muayenesine tâbi tutulabilirler.” denilmektedir.
Yani %60 engellilik oranınız yoksa bile yukarıda sayılan prim günü ve hizmet süresi şartlarını sağlayan bir işçi de yaşlılık aylığına hak kazanabilir. Kanunda belirtildiği üzere bu yolla yaşlılık aylığı bağlanan işçiler sonradan habersiz bir şekilde kurum tarafından kontrol muayenesine tabi tutulabilir. Eğer maluliyet oranı tespit edildiği gibi çıkmazsa yaşlılık aylığı iptal edilecektir.
Maluliyet Tespiti Nasıl Yapılır
Maluliyet tespiti; 5510 sayılı Kanunun 4/a ve b bentlerine göre çalışan yani işçi ve Bağ-Kur’lu sigortalıların çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün %60’ını kaybettiğinin İl Sağlık Güvenlik Merkezi Sağlık Kurulu tarafınca onaylanması ile yapılmaktadır. Sağlık Kurulu maluliyet talebinin reddine karar verirse 30 gün içerisinde Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna kurum içi itiraz hakkı mevcuttur.
Nadir de olsa yetkili üniversite hastanesi, kurum ve kuruluşlardan aldığınız engellilik raporu ile malulen emeklilik talebinde bulunduğunuzda bu talep kabul görebilir. Ancak genellikle Kurum bu talepleri incelemeden reddeder ve dava açma zorunluluğu hasıl olur. Maluliyet Talebinin Reddi davası açarken mutlak suretle Ankara avukat ya da İş Hukuku Avukatı Ankara danışmanlık hizmeti almanızı tavsiye ederiz.
Malullük Aylığı Nasıl Hesaplanır?
Malullük aylığı; prim gün sayısı 9000 günden az olan sigortalılar için 9000 gün üzerinden, 9000 gün ve daha fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, 29 uncu madde hükümlerine göre hesaplanır. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise tespit edilen aylık bağlama oranı 10 puan artırılır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için 9000 prim gün sayısı 7200 gün olarak uygulanır.
Malullük Aylığı Başlangıcı
Malullük aylığı;
- Malûl sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden önce ise yazılı istek tarihini,
- Malûl sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden sonra ise rapor tarihini,
- 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmakta olanların ise, malûliyetleri sebebiyle görevlerinden ayrıldıkları tarihi
takip eden aybaşından itibaren başlar.
Maluliyet Sayılan Hastalıklar
28.09.2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği”nin ekinde çalışma gücü kaybına neden olan hastalıklar tek tek sayılmıştır. Bkz: Resmî Gazete, 28.09.2021 – Yönetmelik eki
Linke tıklayarak bu hastalıkları tek tek görebilirsiniz.
Eğer bu listede sayılan hastalıklardan birine sahip değilseniz listenin R bendinde, “ORTAK HÜKÜMLER” kısmında: “…Birden fazla hastalığın bir arada olduğu ve tedaviye rağmen çalışma olanağının bulunmadığı durumlar, ağır düzeyde çalışma gücü kaybı olarak değerlendirilebilir.” demektedir. Bu durumda da tedaviye rağmen çalışma olanağının bulunmadığı haller ve birden çok hastalığın bulunduğu hallerde de belirtilen oranların ve prim günlerinin sağlanması koşulu ile malul sayılabilirsiniz.
Malulen Emeklilik Davası
Talebinize rağmen malulen emeklilik talebiniz reddedildi ise 60 gün içerisinde İş Mahkemesinde iptal davası açılabilir. Sağlık Kurulu genellikle sigortalıyı muayene etmeden ret kararı vermektedir. Bu bile normal şartlar altında davanızın kabul edilme sebebidir. Bu gibi davalarda SGK’ya ya da işvereninize talepte bulunmadan önce mutlak suretle Ankara avukat ya da iş hukuku avukatı Ankara danışmanlık hizmeti almanızı tavsiye ederiz.
Emsal Kararlar
Yargıtay 10. HD 2024/15126 E. – 2025/6179 K. sayılı ilamında: “…Davanın kabulü ile davacının özürlülük oranının 04.07.2000 tarihinden itibaren ve hali hazırda %52 olduğunun tespiti ile davacıya 5510 sayılı Kanun’un 28/5 maddesi uyarınca tahsis talebini takip eden aybaşı olan 01.02.2018 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin ve 5510 sayılı Kanun’un 42. maddesinde düzenlenen 3 aylık süre dikkate alınarak ödenmesi gereken aylıklara ödenmesi gerektiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine” ilişkin kararı ONAMIŞTIR.
Yargıtay 10. HD 2025/11522 E., 2026/4818 K. sayılı ilamında: “2. Somut olayda, davacının maluliyet durumuna ilişkin olarak Antalya Kurum Sağlık Kurulunun 21.11.2019 tarihli kararı ile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun 10.02.2020 tarihli kararında mülga Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediği belirtilmiş, Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulunun 25.05.2023 tarihli raporunda ise kaza tarihinden sonra yürürlüğe giren 28.09.2021 tarih ve 31612 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği esas alınarak çalışma gücü kaybı orta derecede (%50-59) saptanmış; buna karşın Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kurulunun 16.05.2024 tarihli raporunda bir önceki kurul raporuyla açıkça çelişecek şekilde, kaza tarihinde mülga olan 11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümleri tatbik edilerek meslekte kazanma gücü kaybı %42 olarak hesaplanmış olup, mahkemece anılan raporlara dayanılarak eksik incelemeyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece yapılacak iş; 28.09.2021 tarih ve 31612 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği esas alınarak davacının talebini değerlendirmek üzere dosyanın Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kuruluna gönderilmesi, bu doğrultuda denetime elverişli rapor alınması suretiyle sonuca göre karar verilmesinden ibarettir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.” diyerek çelişkili raporlar geldi ise mahkemenin Adli Tıp Üst Kurulundan nihai rapor alması gerektiğini salık vermiştir.
İlgili çalışma alanı: İş ve Tazminat Hukuku
